Γνωσιακή Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία
Η Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία συγκαταλέγεται στις πιο αποτελεσματικές μορφές ψυχοθεραπείας.
Χαρακτηρίζεται από μεγάλη ερευνητική τεκμηρίωση και ενδέχεται να αποτελεί το πιο μελετημένο μοντέλο για τη θεραπεία των ψυχικών διαταραχών, βοηθώντας εκατομμύρια ανθρώπους σε ολόκληρο τον κόσμο.
Ως μοντέλο βασίζεται στη ιδέα της "αμφίδρομης αιτιοκρατίας", που υποστηρίζει ότι οι σκέψεις, τα συναισθήματα και οι συμπεριφορές των ανθρώπων, επηρεάζονται μεν από ενδοψυχικές καταστάσεις και το περιβάλλον, ταυτόχρονα όμως, με κύριο εργαλείο τη σκέψη, ο άνθρωπος έχει την ικανότητα να επηρεάσει τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τις συμπεριφορές του, ακόμη και να αλλάξει το περιβάλλον του.
Πρόκειται για μια μέθοδο που αναπτύσσει σε μεγάλο βαθμό τις ικανότητες της αυτοπαρατήρησης και της αυτορρύθμισης, ενδυναμώνοντας το άτομο με τρόπο που να μπορεί να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις που εμφανίζονται στη ζωή του, ακόμη και μετά το τέλος της θεραπείας, ή να αναγνωρίζει εγκαίρως πότε χρειάζεται ψυχοθεραπευτική βοήθεια.
Ως προσέγγιση ασχολείται με το παρελθόν σε επίπεδο κατανόησης της κατάστασης που οδήγησε στο πρόβλημα, όμως η κύρια εστίαση και επεξεργασία αφορά στο παρόν και στα προβλήματα που αντιμετωπίζει το άτομο στο "εδώ και τώρα". Ο ρόλος του θεραπευόμενου είναι ενεργητικός και ισότιμος με του θεραπευτή, σε μια σχέση που διαπνέεται από πνεύμα συνεργασίας, για τον ορισμό και την επίτευξη συγκεκριμένων στόχων.
Χρονικά θεωρείται "σύντομη", στοχεύοντας στην άμεση ανακούφιση των συμπτωμάτων. Ολοκληρώνεται όταν επιτευχθούν οι στόχοι που θέτουν ο θεραπευόμενος με τον θεραπευτή, κάτι που συνήθως επιτυγχάνεται σε ένα εύρος 6-25 συνεδριών, ανάλογα με τους στόχους της θεραπείας. Κάθε θεραπευτικό πλάνο διαφέρει, καθώς προσαρμόζεται στις ανάγκες του ατόμου, με βάση τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει και τη διαθεσιμότητα του σε χρόνο. Γενικά όμως, οι συνεδρίες διαρκούν 45-60 λεπτά η κάθε μια, με συχνότητα 1 φορά την εβδομάδα ή 1 φορά ανά 2 εβδομάδες.
Έχει ευρεία εφαρμογή σε διάφορες καταστάσεις, ψυχοπαθολογικές και μη, όπως:
Καταθλιπτικές διαταραχές
Διαταραχές του Άγχους
Ιδεοψυχαναγαστική Διαταραχή
Διαταραχές Διατροφής
Εδικές φοβίες (Κλειστοφοβία, Κυνοφοβία κλπ.)
Διαχείριση Θυμού
Διαχείριση πένθους (Επιπλεγμένο Πένθος)
Διαχείριση τραυματικών γεγονότων
Υπερβολική ανησυχία για την κατάσταση της υγείας
Ψυχοσωματικά προβλήματα (χρόνιες νόσοι, διαχείριση πόνου)
Ανάπτυξη ικανοτήτων και προσωπική ανάπτυξη (ενίσχυση αυτογνωσίας, διεκδικητική συμπεριφορά, αποτελεσματική επικοινωνία, εντοπισμός δυνατών σημείων, κ.α.)